Sismik izlasyon sistemleri binanın temeli ile üst yapısı arasına konulan özel izolatörler aracılığıyla binanın
zeminden ayrılmasını sağlayan sistemlerdir. Sismik İzolasyon sistemlerinin uygulanması ile ulaşılmak istenen
hedefler
:
 |
Yapının doğal periyodunu uzatmak ve böylelikle deprem hareketi sırasında yapıyı etkileyecek titreşimleri izole etmek |
 |
Yapılarda sismik izolasyon sistemlerinin uygulanması ile birlikte, deprem sırasında meydana gelen kat ivmeleri ve göreli kat ötelemelerini sınırlandırarak, en büyük yer değiştirmenin temel seviyesinde oluşmasını ve üstyapının adeta rijit bir cisim gibi hareket etmesini sağlamak, |
 |
Binada olası bir fiziksel hasarı önlemenin ötesinde, içinde yaşayan insanlar ve kullanılan eşyaların da bu doğal afetten etkilenmemelerini ve her tür eşyanın deprem sonrasında da kullanılır kalmalarını sağlamaktır. |
Sismik İzolasyon Sistemlerinde dört farklı sismik izolatör tipi tek başına ya da farklı kombinasyonlarla kullanılmaktadır. Bunlar sırası ile kurşun çekirdekli izolatörler (LRI), kayar plakalı doğal kauçuk izolatörler (SLR), çapraz doğrusal hareket sistemi (CLB) ve çelik bilyalı izolatörlerdir (SBB).
Kayar Plakalı Kauçuk İzolatör SLR (Sliding Laminated Rubber Isolator)
Kayar Plakalı Kauçuk İzolatörler sönüm kapasitesini arttırmak amacıyla diğer izolatörlerle (LRI, CLB gibi) birlikte kullanılır. Bu izolatörler, küçük genlikli yatay sarsıntılarda, kauçuk tabakaların şekil değiştirmesi ile sönüm kapasitesi sağlarlar. Daha büyük sarsıntılarda ise, plakanın kayması ile üzerindeki yapıda meydana gelen salınım hareketi kontrol altına alınır.
Kurşun Çekirdekli İzolatör
LRI (Lead Rubber Isolator)
Kurşun Çekirdekli İzolatörler, lamine edilmiş yuvarlak şekildeki kauçuktan imal edilmektedir. Bu izolatörleri oluşturan ince kauçuk tabakalar ve çelik plakalar bir vulkanizasyon işlemi ile yapıştırılarak bir araya getirilirler. Bu izolatörlerin ortasına, ilave bir enerji sönümleme kapasitesi sağlamak üzere, kurşun çekirdek yerleştirilmektedir.
Çapraz Doğrusal Hareket Sistemi CLB (Cross Linear Bearing)
Çapraz Doğrusal Hareket Sistemi, birbirine dik olarak konumlandırılmış 2 adet doğrusal rayın (kızağın) üzerine monte edilen, 2 adet düşük sürtünmeli ve doğrusal hareket eden bloktan oluşmaktadır. Sistem üzerinde yer alan tampon bloklar çok düşük bir sürtünme katsayısına sahip olup, çok küçük yanal kuvvetler ile dahi aktive olabilmektedir. Bu sistemin bir diğer avantajlı yanı da; basınç kuvvetlerinin yanı sıra çekme kuvvetlerine karşı da çalışabilmesidir. Bu izolatörler, kurşun çekirdekli izolatörler ve diğer sönümleyicilerle birlikte kullanılabilmektedir.
Çelik Bilyalı İzolatör
SBB (Steel Ball Bearings)
Çelik Bilyalı İzolatör, düşük bir sürtünme katsayısı vermek üzere iki adet çelik levha arasında sıkıştırılmış çok sayıdaki bilyalardan oluşur. Bilyaların sayısı, sismik izolasyon sisteminin tasarımı sırasında, binanın söz konusu kolonundaki eksenel yükü yeterli düzeyde karşılayabilecek şekilde ayarlanabilmektedir. Bu izolatörler, genellikle kurşun çekirdekli izolatörler ve diğer sönümleyicilerle birlikte kullanılmaktadır.
|